Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii karze za posiadanie każdej ilości marihuany od 2000 roku. Przez ten czas zmieniło się prawie wszystko: rządy, ministrowie, komendanci, cała Europa wokół nas. Niestety nie zmieniło się jedno, czyli to, że człowiek z małą ilością suszu w kieszeni jest dla państwa przestępcą. Warto zapytać dlaczego, skoro nawet samo państwo przyznaje, że większość tych spraw nie ma sensu i umarza je co roku w rekordowej liczbie. [1]

Naszym zdaniem odpowiedź jest dość prosta, choć mało kto mówi o niej głośno. Wokół zakazu wyrósł cały system instytucji, etatów i wskaźników, dla których nielegalność marihuany jest po prostu codzienną pracą. A system, który się z czegoś rozlicza, sam z tego nie zrezygnuje.

Ile ludzi z tego żyje

Dokładnie nie wie nikt, bo państwo tego nie liczy. Ministerstwo Sprawiedliwości przyznało, że jego systemy nie pozwalają policzyć kosztów postępowań według rodzaju przestępstwa. [2] Jedyny rzetelny pomiar zrobił Instytut Spraw Publicznych, niestety dawno temu: w 2008 roku ściganie samego posiadania pochłonęło ponad 200 tysięcy ośmiogodzinnych dniówek pracy policjantów, prokuratorów i sędziów. [3] To mniej więcej tyle, ile przez rok przepracowałoby 900 osób na pełnym etacie (nasze przeliczenie). Tak jakby 900 ludzi przez cały rok, osiem godzin dziennie, nie robiło nic innego poza sprawami o posiadanie: zatrzymaniami, przesłuchaniami, opiniami biegłych, aktami i rozprawami. Od tamtej pory spraw nie ubyło. Prokuratorzy umarzają dziś z art. 62a ponad 15 tysięcy spraw rocznie, a w 2012 roku, w pierwszym roku działania tego przepisu, umarzali nieco ponad 2 tysiące. [1] Według naszych szacunków z wniosku do Najwyższej Izby Kontroli to dziś może być nawet około 1 500 etatów. [4]

Popatrzmy, kto przy tym pracuje. Od 2009 roku w komendach policji działają osobne wydziały, sekcje i zespoły do walki z przestępczością narkotykową. [5] Do tego dochodzi Centralne Biuro Śledcze Policji, laboratoria kryminalistyczne, biegli od badania suszu, prokuratorzy, sądy, kuratorzy i więzienia. Za posiadanie sądy rejonowe skazały w 2025 roku 15 795 osób. [6] Dzień w więzieniu kosztował w 2025 roku 227,83 zł, czyli ponad 83 tysiące złotych rocznie na jednego osadzonego. [7] 

Zarabiają też firmy. Pod koniec 2023 roku policja miała 425 przenośnych analizatorów śliny jednego tylko typu, a każdy kosztował z zapasem kaset testowych ponad 10 tysięcy złotych. Do tego dochodzą urządzenia innych typów, które trafiły do wszystkich garnizonów, oraz kasety testowe i serwis. [8] A to nie wszystko, bo na co dzień policjanci używają przede wszystkim jednorazowych testów przesiewowych ze śliny, które mieszczą się w kieszeni munduru. Tych jest o wiele więcej niż analizatorów: już w 2007 roku policja kupiła ich za jednym razem 70 tysięcy, a komendy wojewódzkie dokupują je też na własną rękę, po kilkaset sztuk w jednym zamówieniu. Pozytywny wynik takiego testu i tak trzeba potwierdzić badaniem krwi albo moczu. [9]

I wreszcie najważniejsze, czyli to, jak ten system się rozlicza. MSWiA ocenia skuteczność policji w walce z narkotykami po ilości zabezpieczonych substancji. [10] Komenda w Głogowie napisała nam, że liczy się m.in. „liczba ujawnionych przestępstw, wykrytych sprawców”. [11] A w dokumencie z 2019 roku komenda wojewódzka w Gorzowie Wielkopolskim wyznaczała swoim komendom, ile gramów narkotyków mają zabezpieczyć w ciągu roku. [12] Woreczek przy człowieku to najłatwiejszy sposób, żeby taki wynik wyrobić: sprawca jest znany od razu, a wykrywalność przestępstw narkotykowych sięga 97–98%. [13] Pisaliśmy o tym szerzej w poprzednim tekście, w którym pokazaliśmy, że zamiast laboratoriów i przemytu policja ściga głównie ludzi z woreczkiem suszu w kieszeni.

Nie twierdzimy, że policjanci, prokuratorzy czy sędziowie chcą zakazu, żeby mieć pracę. Większość z nich po prostu robi to, czego wymaga od nich ustawa i przełożeni. Tyle że instytucja, której wyniki, budżety i etaty opierają się na łatwych sprawach, nie będzie sama zabiegać o to, żeby tych spraw ubyło. Nikt nie pisze w sprawozdaniu, że w tym roku zatrzymał mniej ludzi, bo uznał, że nie było po co.

Na zakazie zarabiają nie tylko etaty. Od 2023 roku sąd, który skazuje kogoś za posiadanie (poza wypadkiem mniejszej wagi), musi zasądzić od niego co najmniej 1 000, a najwyżej 60 000 złotych świadczenia na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Fundusz ma pomagać ofiarom przestępstw, tyle że w sprawie o posiadanie żadnej ofiary nie ma. Sąd może też orzec nawiązkę do 50 000 złotych „na cele zapobiegania i zwalczania narkomanii” na rzecz wybranej przez siebie organizacji. [14] Już w 2016 roku jedna z posłanek pytała Ministerstwo Sprawiedliwości, dlaczego nie ma nawet listy takich organizacji, a przez to pieniądze trafiają do nich przypadkowo. [15] Ile pieniędzy płynie w ten sposób co roku i do kogo, nikt publicznie nie podaje.

Gdzie w tym wszystkim jest obywatel?

Na samym końcu łańcucha. To on jest przeszukiwany, i to nie tylko na ulicy. W badaniu Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości w 91% spraw zakończonych umorzeniem policja przeszukała też mieszkanie albo samochód. [16] To on czeka miesiącami na opinię biegłego, tłumaczy się w rodzinie, pracy albo w szkole, a jeśli sprawa trafi do sądu, dostaje wpis w Krajowym Rejestrze Karnym. I to on za wszystko płaci, bo ściganie samego posiadania kosztuje według szacunków ponad 220 milionów złotych rocznie. [17]

Komenda w Głogowie przyznała nam zresztą, co z tego wszystkiego wynika. Na 25 spraw, w których znaleziono przy ludziach mniej niż 0,1 grama, w żadnej nie wykryto handlu ani innego przestępstwa. [11] W tych sprawach nie ma pokrzywdzonego. Jest tylko człowiek, któremu państwo przez kilka miesięcy robi problem, i statystyka, która dzięki temu ładnie wygląda.

Ćwierć wieku zakazu i co z tego mamy

Gdyby zakaz działał, po 25 latach powinno to być widać. Tymczasem policja stwierdzała 15 628 przestępstw narkotykowych w 1999 roku i 61 713 w 2023 roku, czyli cztery razy więcej. [13] A przestępstw w Polsce ogółem w latach 1999–2021 ubyło o 27%. [17] Ilość zabezpieczonych narkotyków wzrosła z 12 ton w 2021 roku do 30,4 tony w 2024 roku. [10][18] Zawartość THC w marihuanie przejętej przez policję wzrosła z około 1% w 2005 roku do około 10%. [19] Czarny rynek ma się więc dobrze i sprzedaje coraz mocniejszy towar.

Zakaz nie ograniczył też dostępu. W badaniu ESPAD w 1995 roku 9,6% uczniów w wieku 17–18 lat mówiło, że marihuanę zdobyć bardzo łatwo, a w 2024 roku już 20,5%. [20] Młodzież paliła w czasie zakazu coraz więcej: odsetek 17–18-latków, którzy kiedykolwiek spróbowali, wzrósł z 17% w 1995 roku do 43% w 2015 roku. [20] Wśród dorosłych zakaz też nie zmniejszył używania. W badaniu Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom wśród młodych dorosłych (15–34 lata) marihuany w ciągu roku używało 6,3% w 2002 roku i 10,3% w 2023/24 roku, a wśród wszystkich w wieku 15–64 lata odsetek tych, którzy kiedykolwiek jej spróbowali, wzrósł z 12% w 2018 roku do 19%. Autorzy zastrzegają, że w ostatniej edycji zmieniono sposób prowadzenia badania, więc porównania trzeba traktować ostrożnie, ale żadne z tych badań nie pokazuje spadku. [21]

A jak jest tam, gdzie zakaz zniesiono albo złagodzono? Przede wszystkim policja przestała tam zajmować się ludźmi z woreczkiem. W Kolorado liczba aresztowań związanych z marihuaną spadła z 13 225 w 2012 roku do 2 235 w 2022 roku. W Kanadzie liczba przestępstw konopnych na 100 tysięcy mieszkańców zmalała w latach 2014–2024 o 89%. W Niemczech policja odnotowała 215 865 przestępstw konopnych w 2023 roku i 42 909 w 2025 roku, choć niemiecka policja kryminalna zastrzega, że po zmianie przepisów tych lat nie da się wprost porównywać. [22] Młodzieży, która pali, przeważnie nie przybyło. W Niemczech po reformie odsetek używających wśród 12–17-latków nie wzrósł, a w Kolorado wśród licealistów spadł z 19,7% w 2013 roku do 13,6% w 2021 roku. Wyjątkiem jest Kanada, gdzie wśród 16–19-latków było 36% w 2018 roku i 41% w 2024 roku, choć najwięcej, 44%, w 2019 roku. Dorośli używają tam za to więcej, na przykład w Kanadzie 26% zamiast 22%, a w Kolorado 19% zamiast 13,6%. [23] To akurat nie dziwi, bo legalny rynek jest dla dorosłych. W Stanach Zjednoczonych, gdzie marihuana jest legalna w coraz większej liczbie stanów, w 2025 roku używało jej w ciągu roku 8,7% nastolatków w wieku 12–17 lat i 20,6% dorosłych po 25. roku życia. Od 2021 roku wśród nastolatków używających ubyło (było 10,9%), a przybyło tylko wśród dorosłych po 25. roku życia (było 17,3%). [24]

W Polsce jest dokładnie odwrotnie. W ostatnim miesiącu marihuany używało 10,7% uczniów w wieku 17–18 lat i 8% uczniów w wieku 15–16 lat, a wśród wszystkich mieszkańców w wieku 15–64 lata tylko 2,6%. [20][21] Zakaz najsłabiej działa więc tam, gdzie miał chronić najbardziej, czyli wśród niepełnoletnich. Nic dziwnego, bo legalny sklep sprawdza dowód, a diler o wiek nie pyta.

Legalizacja nie jest cudownym lekiem na wszystko. Pokazuje jednak, że można przestać ścigać ludzi za posiadanie, a młodzież wcale nie zacznie używać więcej.

Trzeba uczciwie powiedzieć, że od kilku lat młodzież pali mniej. W 2024 roku marihuanę próbowało 33% 17–18-latków, mniej niż w 2015 roku. [20] Tyle że prawo przez ten czas się nie zmieniło, więc to nie zasługa kar. Naszym zdaniem duże znaczenie ma to, że młodzi mają dziś dużo łatwiejszy dostęp do rzetelnej wiedzy, są bardziej świadomi i mają mnóstwo innych sposobów na spędzanie czasu, których kiedyś po prostu nie było. Przyjemności i uzależnienia przeniosły się w inne miejsca. Badanie CBOS z 2025 roku pokazuje, że przybywa młodzieży, która korzysta z internetu w ryzykowny sposób, a w gry hazardowe gra już ponad połowa uczniów ostatnich klas. [25] Spadek palenia marihuany nie oznacza więc, że państwo wygrało z problemem. Problem zmienił adres, a policja dalej przeszukuje obywatelom kieszenie.

Kto o tym decyduje

O tym, czy zakaz zostanie, decydują politycy. W obecnym Sejmie 74 z 460 posłów podaje zawód prawniczy, w tym 13 adwokatów i 11 radców prawnych. [26] Nie twierdzimy, że ktokolwiek z nich głosuje z myślą o swojej kancelarii. Warto jednak pamiętać, że dla kancelarii prawnych sprawy o posiadanie są stałym źródłem intratnych zleceń, a depenalizacja oznaczałaby, że części klientów po prostu przestanie przybywać. To zwykły konflikt interesów, o którym w debacie o tej ustawie nikt nie wspomina.

Faktem jest natomiast, że projekt depenalizacji (druk nr 2672), według którego posiadanie do 15 gramów marihuany na własny użytek i uprawa jednej rośliny przestają być przestępstwem, leży w Sejmie od 27 marca 2026 roku. [27] Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka nie wpisała go do swojego harmonogramu do końca 2026 roku, a pierwszego czytania wciąż nie ma. [28]

Co z tym zrobić

Status quo trwa, bo nikt w systemie nie ma powodu, żeby je zmienić, a obywatel nie ma przy tym stole swojego miejsca. Dlatego to my, obywatele, musimy o nie walczyć. 17 listopada wysłaliśmy dwa wnioski do Komendy Głównej Policji: o miesięczne dane o sprawach z art. 62 i o to, jakimi miernikami i normami rozlicza się komendy. Gdy dostaniemy odpowiedzi, opublikujemy je. Poprosiliśmy też Najwyższą Izbę Kontroli o sprawdzenie kosztów i skuteczności ścigania. [4] Ministerstwo Sprawiedliwości zapytamy, ile pieniędzy ze świadczeń i nawiązek zasądza się co roku w sprawach narkotykowych i kto je dostaje. Cały czas namawiamy też posłów, żeby odmrozili projekt depenalizacji. W listopadzie poparcie dla niego zgłosiło dziewięcioro posłów i posłanek Lewicy, a jedna z nich, Anita Kucharska-Dziedzic, została przedstawicielką wnioskodawców. [29]

Od posłów oczekujemy trzech rzeczy: pierwszego czytania druku 2672, rozliczania policji z bezpieczeństwa ludzi zamiast z gramów i woreczków, oraz policzenia wreszcie, ile ta polityka kosztuje. Państwo, które przez ćwierć wieku nie sprawdziło, czy jego zakaz w ogóle działa, nie powinno dalej wydawać na niego naszych pieniędzy ani odbierać nam w jego imię wolności.

Przypisy

[1] Prokuratura Krajowa, sprawozdania statystyczne PK-P1K: w 2025 r. umorzono z art. 62a 15 152 sprawy wobec 10 644 osób, najwięcej w historii tej statystyki; https://www.gov.pl/attachment/02fed340-a4be-42c7-b6eb-c95ca9974229 . Dane za 2012 r.: 2 145 (KBPN podaje 2 305).

[2] Ministerstwo Sprawiedliwości, odpowiedź z 24.10.2023 na interpelację nr 40636.

[3] E. Kuźmicz, Z. Mielecka-Kubień, D. Wiszejko-Wierzbicka (red.), „Karanie za posiadanie. Artykuł 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii: koszty, czas, opinie”, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2009.

[4] Wolne Konopie, „Złożyliśmy wniosek do Najwyższej Izby Kontroli. Teraz czekamy na decyzję”, luty 2026, https://wolnekonopie.org/2026/02/zlozylismy-wniosek-do-najwyzszej-izby-kontroli-teraz-czekamy-na-decyzje/ (szacunek własny WK na podstawie metody ISP).

[5] MSWiA, odpowiedź na interpelację nr 11691 (Sejm VII kadencji, 2012).

[6] Ministerstwo Sprawiedliwości, sprawozdanie MS-S6r za 2025 r. (sądy rejonowe, art. 62, I instancja).

[7] Służba Więzienna, Informacja roczna za 2025 r.: koszt dzienny utrzymania osadzonego 227,83 zł (całego systemu, nie tylko osób skazanych za narkotyki).

[8] MSWiA (Cz. Mroczek), odpowiedź z 19.04.2024 na interpelację nr 1736: 425 zestawów analizatorów AquilaScan WDTP-10 na 31.12.2023; koszt analizatora ze 150 kasetami 11 799,00 zł (2019) i 10 364,74 zł (2020); https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/interpellations/1736/reply/D4KJ78/body . Wcześniej: 326 analizatorów na 31.12.2019 (odpowiedź na interpelację nr 17503).

[9] Policja.pl, „Nowe narkotestery”, 18.08.2007 (zakup 70 tys. jednorazowych testerów śliny RapidStat; pozytywny wynik wymaga potwierdzenia badaniem krwi lub moczu), https://www.policja.pl/pol/aktualnosci/7993,Nowe-narkotestery.html ; KWP w Szczecinie, formularz asortymentowo-cenowy: 400 szt. „wielopanelowych urządzeń do jednorazowego użytku do wykrywania w ślinie” (narkotesty), https://zachodniopomorska.policja.gov.pl/download/132/9474/Zalacznik1Narkotesty.pdf

[10] MSWiA (Cz. Mroczek), odpowiedź z 20.12.2024 na interpelację nr 5999; zabezpieczenia: 12 019 kg (2021), 28 590 kg (I–X 2024). https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/interpellations/5999/reply/DC8K6P/body

[11] Komenda Powiatowa Policji w Głogowie, odpowiedź z 19.05.2026 na wniosek Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej, https://wolnekonopie.org/wp-content/uploads/2026/06/Document_260603_134551.pdf

[12] Komenda Wojewódzka Policji w Gorzowie Wlkp., pismo z 5.09.2019 (sygn. KR.5455.3.2019.MK). Kopia w archiwum Stowarzyszenia Wolne Konopie.

[13] Komenda Główna Policji, statystyka.policja.pl, przestępstwa z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii 1999–2023 (wykrywalność 97,2–97,7% w latach 2021–2023).

[14] Ustawa z 29.07.2005 o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1939), art. 70 ust. 4 i 4a. Ust. 4a (obowiązkowe świadczenie 1 000–60 000 zł) obowiązuje od 1.01.2023 i dotyczy skazania m.in. z art. 62 ust. 1 lub 2, nie z ust. 3.

[15] Interpelacja nr 7368 (Sejm VIII kadencji, 31.10.2016) w sprawie orzekania nawiązki na cele zapobiegania i zwalczania narkomanii; odpowiedź MS z 6.12.2016.

[16] M. Jankowski, S. Momot, „Stosowanie przepisu art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii”, Prawo w Działaniu 26/2016, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości.

[17] M. Michnik, „Depenalizacja marihuany rekreacyjnej — mały krok we właściwym kierunku”, Analiza FOR 3/2025 (w latach 1999–2021 przestępstw ogółem −27%, narkotykowych +298%; koszt ścigania posiadania ponad 220 mln zł rocznie, szacunek).

[18] PAP, „Przestępstwa kryminalne w Polsce. Policja podsumowała rok 2024”: 30,4 t narkotyków zabezpieczonych w kraju.

[19] Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, „Uzależnienia w Polsce. Raport 2023”.

[20] Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, „ESPAD 2024. Używanie substancji psychoaktywnych przez młodzież szkolną” (seria 1995–2024).

[21] A. Malczewski, J. Szmidt (Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom), „Jak rozpowszechnione jest używanie narkotyków w Polsce? Wyniki najnowszych ogólnopolskich badań”, Serwis Informacyjny UZALEŻNIENIA nr 4/2024 (N=6000; po raz pierwszy część wywiadów przez internet, autorzy zastrzegają ograniczoną porównywalność z 2018 r.).

[22] Colorado Division of Criminal Justice, „Impacts of Marijuana Legalization in Colorado”, 2025; Statistics Canada, „Trends in police-reported drug crime in Canada”, 29.10.2025; Bundeskriminalamt, „Bundeslagebild Rauschgiftkriminalität 2025” (BKA zastrzega nieporównywalność lat).

[23] B. Orth, A. Nitzsche, „Drogenaffinitätsstudie 2025: Cannabis”, BIÖG, wrzesień 2025; Colorado Division of Criminal Justice, j.w.; Health Canada, „Canadian Cannabis Survey 2024: Summary”.

[24] SAMHSA, National Survey on Drug Use and Health (NSDUH) 2025, za: Healio, „Substance use declines among adolescents and young adults 2021-2025”, 27.08.2026 (używanie marihuany w ostatnim roku: 12–17 lat 10,9% w 2021 r. i 8,7% w 2025 r.; 26+ 17,3% i 20,6%).

[25] CBOS dla KCPU, „Młodzież 2025” (maj 2026).

[26] Sejm RP, dane o posłach X kadencji (api.sejm.gov.pl, pole „zawód”, stan na 18.11.2026): 74 posłów z zawodem prawniczym (w tym 50 „prawnik”, 13 „adwokat”, 11 „radca prawny”). Zawód podają sami posłowie.

[27] Sejm RP, druk nr 2672.

[28] Wolne Konopie, wpis z 29.10.2026 (odpowiedź Sejmu w sprawie terminu pierwszego czytania); przebieg procesu legislacyjnego druku 2672, stan na 18.11.2026.

[29] Sejm RP, druki nr 2672-002 i 2672-003 (6.11.2026) oraz 2672-004 (10.11.2026).

Jakub Gajewski
Zaobserwuj
Postaw nam kawę
Postaw mi kawę na buycoffee.to
Patronite
0 Komentarzy

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*

Sadzić, Palić, Zalegalizować! | WolneKonopie.org © 2026 - Made on blunt. - underground: BTC: 17NmuD6sAUWSMaRREHMhdavVu4pse2U5Vh ETH: 0xb8e9b131bc5a3e06e3a87ad319f5e5b9b1f9ed16
  • Partnerzy

  • Dowiedz się jak tu trafić. 

  • lub

    Zaloguj się używając swojego loginu i hasła

    Nie pamiętasz hasła ?

    Przejdź do treści