W grudniu 2024 roku poseł Krzysztof Piątkowski zapytał MSWiA, jak policja walczy z narkotykami. Ministerstwo odpowiedziało, że policja „koncentruje podejmowane działania na zwalczaniu produkcji, przemytu oraz obrotu narkotykami”, ściga laboratoria i przejmuje „znaczne ilości” narkotyków. W tej samej odpowiedzi czytamy też, jak mierzy się tę pracę: skuteczność działania policji ocenia się na podstawie ilości substancji, które policja zabezpieczy. [1]
Brzmi rozsądnie, niestety kłopot leży w tym, że statystyki samej policji pokazują zupełnie inną historię.
Kogo naprawdę się łapie
W 2022 roku policja miała 36 591 podejrzanych o przestępstwa z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. 32 724 z nich, czyli 89,4%, podejrzewano o samo posiadanie, a nie o handel, przemyt czy produkcję. Z artykułu o posiadaniu wszczęto też 92% wszystkich postępowań narkotykowych. [2]
Trzeba tu jasno zaznaczyć, że nie chodzi o kilogramy. Badanie akt sądów krakowskich wykazało, że w 55% spraw o posiadanie chodziło o mniej niż gram, a w 79% o najwyżej 3 gramy. [3] Instytut Wymiaru Sprawiedliwości przejrzał 408 spraw umorzonych z art. 62a i znalazł w aktach 0,07 grama, 0,13 grama i 0,43 grama. Do zbadania 0,07 grama suszu powołano biegłego, a na jego opinię czekano pięć miesięcy. W 92% tych spraw policja przeszukała człowieka, a w 91% także mieszkanie albo samochód. Regułą było przeszukanie mieszkania już po tym, jak znaleziono coś przy osobie. [4] Straż Graniczna w 2024 roku zajęła się osobą, która miała przy sobie 0,016 grama marihuany wycenionej na 80 groszy. [5]
My także zebraliśmy dane dla Ministerstwa Sprawiedliwości, w tym świadectwa osób, które opisały swoje zmagania z systemem. Na spotkaniu w ministerstwie 14 stycznia 2026 roku pokazaliśmy, jak nierówno karze się ludzi za podobne ilości w zależności od regionu. [6] Dysproporcje są ogromne. Już w 2012 roku, w pierwszym pełnym roku działania art. 62a, prokuratury apelacji poznańskiej umorzyły na jego podstawie 496 spraw, a białostockiej 16. [7]
Dlaczego woreczek tak dobrze wygląda w tabelce
Wykrywalność przestępstw narkotykowych w Polsce wynosi od 97,2 do 97,7% (lata 2021–2023). [8] Trudno się dziwić, bo w sprawie o posiadanie nie ma czego wykrywać. Sprawca jest znany od pierwszej sekundy, bo sprawa zaczyna się w chwili, gdy policjant znajduje woreczek przy człowieku, którego właśnie legitymuje. Jedno legitymowanie daje więc jedno przestępstwo stwierdzone i od razu jedno wykryte.
Organizacje pozarządowe pisały o tym już piętnaście lat temu. W raporcie Rzecznika Praw Osób Uzależnionych (inicjatywa PSPN i JUMP ’93) czytamy, że jeśli policja „chce sobie poprawić statystyki”, wystarczy pojechać tam, gdzie zbierają się użytkownicy. [9] Potwierdzają to nasze rozmowy z policjantami. Mówią nam, że szczególnie pod koniec roku, kiedy wyniki komisariatu nie są zadowalające, dostają polecenia wyłapywania ludzi z marihuaną. Że to nie są tylko opowieści, pokazuje dokument, który przekazał nam jeden z policjantów. 5 września 2019 roku Komenda Wojewódzka Policji w Gorzowie Wielkopolskim napisała do komendanta w Sulęcinie, że „wartością oczekiwaną” na 2019 rok dla całego województwa lubuskiego jest zabezpieczenie 146 700 gramów narkotyków, a każda komenda dostała swój przydział. Sulęcin miał zabezpieczyć 4520,75 grama, a do września zabezpieczył tylko 635,10 grama, czyli 14,05% normy. Komenda wojewódzka poleciła „niezwłocznie” poprawić wyniki do końca września, napisała, że oczekuje „przede wszystkim efektów”, i wytknęła komendzie „tendencję do bagatelizowania” miernika nr 7 Komendanta Głównego Policji. [10] Norma w gramach nie odróżnia dilera od studenta z woreczkiem, a woreczków na ulicy jest dużo więcej niż dilerów.
Mamy też twardy dowód z jednej z komend. Zapytaliśmy Komendę Powiatową Policji w Głogowie o 25 spraw, w których znaleziono przy ludziach mniej niż 0,1 grama. Komendant odpowiedział, że w żadnej z nich nie stwierdzono handlu ani innych przestępstw, a tylko w jednej znaleziono później większą ilość. 19 spraw umorzono z art. 62a, 3 z innych powodów, a akt oskarżenia trafił do sądu w trzech. Komenda przyznała, że nigdy nie analizowała, czy takie zatrzymania prowadzą do dilerów. Napisała za to wprost, że skuteczność policji opiera się m.in. na „liczbie ujawnionych przestępstw, wykrytych sprawców”. [11]
Liczby z lat 1999–2021 pasują do tego obrazu. Liczba przestępstw w Polsce ogółem spadła w tym czasie o 27%, a liczba przestępstw narkotykowych wzrosła o 298%. [12] Policja stwierdzała 15 628 takich przestępstw w 1999 roku i 61 713 w 2023 roku. [8] Wzrost przypada na lata po 2000 roku, kiedy przestępstwem stało się posiadanie każdej ilości. Statystyka policyjna nie mierzy, ile Polacy palą, tylko czym zajmuje się policja.
Wypada przy tym być sprawiedliwym. Z liczb nie wynika, co myśli konkretny policjant na konkretnej ulicy, natomiast można z nich wnioskować, że system nagradza łatwe sprawy. Kiedy priorytetem jest „wysoka skuteczność zwalczania przestępczości narkotykowej” [1], a najwyższą skuteczność dają sprawy o posiadanie, to właśnie one wypełniają statystykę i podnoszą ogólną skuteczność działań policji.
Kto za to płaci
Za każdym woreczkiem stoi przeszukanie, protokół, laboratorium albo biegły, prokurator, często sąd. A potem okazuje się, że państwo samo nie widzi w tym sensu. W 2025 roku prokuratorzy umorzyli z art. 62a, czyli z powodu „nieznacznej ilości na własny użytek”, 15 152 sprawy wobec 10 644 osób. To najwięcej w historii tej statystyki. [13] W tym samym roku sądy rejonowe skazały za posiadanie 15 795 osób. [14]
Ile to wszystko kosztuje, dokładnie nie wie nikt, bo państwo tego po prostu nie liczy. Ministerstwo Sprawiedliwości przyznało, że jego systemy nie liczą kosztów postępowań według rodzaju przestępstwa. [15] Zostają więc szacunki. Instytut Spraw Publicznych policzył, że ściganie samego posiadania kosztowało w 2008 roku około 80 milionów złotych i ponad 200 tysięcy ośmiogodzinnych dniówek pracy policjantów, prokuratorów i sędziów. [16] Forum Obywatelskiego Rozwoju przeliczyło ten wynik na dzisiejszą gospodarkę i wyszło mu ponad 220 milionów złotych rocznie. [12] Tę kwotę przytacza nawet Biuro Ekspertyz Sejmu w opinii do druku 2672. [17] W sieci krąży też liczba pół miliarda złotych rocznie, tyle że ona obejmuje wszystkie sprawy związane z marihuaną, razem z handlem i więzieniami, a nie samo posiadanie. [18] Wszystkie te kwoty to przeliczenia starych danych, a nie rachunek z aktualnego budżetu. Dlatego w lutym poprosiliśmy Najwyższą Izbę Kontroli, żeby sprawdziła koszty i skuteczność ścigania. NIK odpisała, że nasz wniosek może wykorzystać w przyszłości, ale w planie kontroli na 2026 rok tego tematu nie ma. [19] Policja w podsumowaniu 2024 roku pochwaliła się rekordowymi 30,4 tonami zabezpieczonych narkotyków, ale nie podała, ile przestępstw narkotykowych stwierdziła. [20] Ostatnie dane o przestępstwach z tej ustawy na policyjnym portalu statystycznym pochodzą z 2023 roku. [20]
Prokuratura Krajowa broni obecnego systemu. Uważa, że art. 62a daje prokuratorom potrzebną elastyczność, a badanie, czy różne prokuratury stosują go różnie, „nie jest uzasadnione”. [6] To uczciwy argument i warto go znać. Elastyczność oznacza jednak, że to od miejsca zamieszkania i od prokuratora zależy, czy dostaniesz umorzenie, czy wyrok. I to nie jest ani uczciwe, ani sprawiedliwe.
Co z tym zrobić
Rozwiązanie leży w Sejmie od 27 marca 2026 roku. To projekt nowelizacji ustawy (druk nr 2672), który uchyla karę za posiadanie do 15 gramów na własny użytek i za uprawę jednej rośliny. 6 listopada poparła go posłanka Anita Kucharska-Dziedzic, która została też dodatkową przedstawicielką wnioskodawców. 10 listopada poparcie złożyło ośmioro posłów Lewicy. Pierwszego czytania wciąż nie ma. [21]
Jeśli ministerstwo chce, żeby policja ścigała laboratoria i przemyt, niech zdejmie jej z głowy woreczki. Wtedy statystyka zacznie mierzyć to, co naprawdę ważne, a państwo oszczędzi zdrowie i wolność obywateli, którzy w gruncie rzeczy nikomu nie szkodzą.
Przypisy
[1] MSWiA (sekretarz stanu Czesław Mroczek), odpowiedź z 20.12.2024 na interpelację nr 5999 posła Krzysztofa Piątkowskiego. Priorytet Komendanta Głównego Policji na lata 2021–2025 „Utrzymanie wysokiej skuteczności zwalczania przestępczości narkotykowej”; „Skuteczność zwalczania przestępczości narkotykowej jest oceniana w oparciu o ilość zabezpieczanych przez Policję substancji kontrolowanych”. https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/interpellations/5999/reply/DC8K6P/body
[2] Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, „Uzależnienia w Polsce. Raport 2023”, Warszawa 2024 (dane Policji za 2022 r.). https://kcpu.gov.pl/wp-content/uploads/2024/03/Raport-2023-wersja-Internetowa.pdf
[3] K. Krajewski, „Przestępstwo posiadania narkotyków w świetle badań aktowych”, Państwo i Prawo 9/2008; za: Polska Sieć Polityki Narkotykowej, „Polska polityka narkotykowa w liczbach”, 2017. Dane z sądów krakowskich, nie ogólnopolskie.
[4] M. Jankowski, S. Momot, „Stosowanie przepisu art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii”, Prawo w Działaniu 26/2016, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości (408 akt spraw umorzonych w 2014 r.; przeszukanie osoby w 91,9% spraw, przeszukanie pomieszczeń lub pojazdu w 90,7%; s. 195–196).
[5] M. Michnik, „Depenalizacja marihuany rekreacyjnej — mały krok we właściwym kierunku”, Analiza FOR 3/2025, s. 7 (dane Straży Granicznej). https://for.org.pl/wp-content/uploads/2025/09/Analiza-FOR-32025-Depenalizacja-marihuany-rekreacyjnej-%E2%80%93maly-krok-we-wlasciwym-kierunku.pdf
[6] Ministerstwo Sprawiedliwości, Departament Prawa Karnego, pismo z 3.02.2026 do Stowarzyszenia Wolne Konopie (DPK-I.024.3.2024): odpowiedź na postulaty WK przekazane na spotkaniu 14.01.2026, w tym stanowisko Prokuratury Krajowej. https://wolnekonopie.org/wp-content/uploads/2026/02/DPK-I.024.3.2024.pdf Pisaliśmy o tym: „Spotkanie z Ministerstwem Sprawiedliwości: realna szansa na depenalizację?”, 15.01.2026, https://wolnekonopie.org/2026/01/spotkanie-z-ministerstwem-sprawiedliwosci-realna-szansa-na-depenalizacje/ oraz „Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiada po spotkaniu z Wolnymi Konopiami. Co to oznacza w praktyce?”, 5.02.2026, https://wolnekonopie.org/2026/02/ministerstwo-sprawiedliwosci-odpowiada-po-spotkaniu-z-wolnymi-konopiami-co-to-oznacza-w-praktyce/
[7] Krajowe Biuro do spraw Przeciwdziałania Narkomanii, „Więcej umorzeń za posiadanie narkotyków”, 1.09.2013 (dane za 2012 r.: apelacja poznańska 496, białostocka 16, rzeszowska 22).
[8] Komenda Główna Policji, statystyka.policja.pl, „Przestępstwa z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii” (1999–2023): stwierdzone, wykryte, odsetek wykrycia. https://statystyka.policja.pl/download/20/232262/przestepstwa-narkotyki-do-2023.xlsx
[9] Raport Rzecznika Praw Osób Uzależnionych 2010/2011, Polska Sieć Polityki Narkotykowej i Stowarzyszenie JUMP ’93, s. 13.
[10] Komenda Wojewódzka Policji w Gorzowie Wlkp., pismo z 5.09.2019 do Komendanta Powiatowego Policji w Sulęcinie (sygn. KR.5455.3.2019.MK), podpisane przez zastępcę Komendanta Wojewódzkiego. Kopia w archiwum Stowarzyszenia Wolne Konopie.
[11] Komenda Powiatowa Policji w Głogowie (Komendant Powiatowy podinsp. Grzegorz Niewiada), odpowiedź z 19.05.2026 na wniosek Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej, https://wolnekonopie.org/wp-content/uploads/2026/06/Document_260603_134551.pdf ; omówienie: „My palimy nasze rośliny, wy palicie nasze pieniądze! Mamy dowód, że policyjna machina działa dla statystyk”, wolnekonopie.org, 9.06.2026, https://wolnekonopie.org/2026/06/my-palimy-nasze-rosliny-wy-palicie-nasze-pieniadze-mamy-dowod-ze-policyjna-machina-dziala-na-pusto/
[12] Analiza FOR 3/2025, jw.
[13] Prokuratura Krajowa, sprawozdanie statystyczne PK-P1K za 2025 r., dział 2.1. https://www.gov.pl/attachment/02fed340-a4be-42c7-b6eb-c95ca9974229
[14] Ministerstwo Sprawiedliwości, sprawozdanie MS-S6r za 2025 r. (sądy rejonowe, art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).
[15] Ministerstwo Sprawiedliwości, odpowiedź z 24.10.2023 na interpelację nr 40636: systemy nie pozwalają wyodrębnić kosztu postępowania według kwalifikacji prawnej (baza WK, 02-128).
[16] E. Kuźmicz, Z. Mielecka-Kubień, D. Wiszejko-Wierzbicka (red.), „Karanie za posiadanie. Artykuł 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii: koszty, czas, opinie”, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2009.
[17] Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu, opinia do druku nr 2672 (druk 2672-001, ocena skutków regulacji, 22.06.2026), za Analizą FOR 3/2025.
[18] P. Kuczak, „Ile Polska wydaje na walkę z marihuaną?”, FaktyKonopne.pl, 14.10.2025, https://faktykonopne.pl/ile-polska-wydaje-na-walke-z-marihuana/ (ok. 519 mln zł: koszty wymiaru sprawiedliwości dla wszystkich narkotyków z 2015 r. według Z. Mieleckiej-Kubień, przeliczone na 2025 r., z czego 70% przypisane marihuanie według danych policji z 2011 r.).
[19] Najwyższa Izba Kontroli, Departament Zarządzania Procesem Kontroli, odpowiedź z 24.03.2026 na wniosek Stowarzyszenia; omówienie: „NIK odpowiada na wniosek Wolnych Konopi”, wolnekonopie.org, 25.03.2026, https://wolnekonopie.org/2026/03/nik-odpowiada-na-wniosek-wolnych-konopi-przyjeto-do-wiadomosci-ale-my-nie-odpuszczamy/
[20] PAP, „Przestępstwa kryminalne w Polsce. Policja podsumowała rok 2024”, https://www.pap.pl/aktualnosci/przestepstwa-kryminalne-w-polsce-policja-podsumowala-rok-2024 ; portal statystyka.policja.pl, pliki „do 2023” (stan na 30.10.2026).
[21] Sejm RP, druk nr 2672 i druki dodatkowe 2672-002, 2672-003, 2672-004; przebieg procesu legislacyjnego, stan na 17.11.2026. https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2672
- Ministerstwo twierdzi, że ściga laboratoria i przemyt, a statystyka pokazuje, że chodzi głównie o woreczek w kieszeni - 17 listopada 2026
- Massachusetts zagłosowało. My wciąż czekamy na pierwsze czytanie - 6 listopada 2026
- 22 561 głosów obywateli, miesiące wyczekiwania i projekt, którego Sejm znów nie chce ruszyć - 29 października 2026






