Artykuł opublikowany w Gazecie Wyborczej poruszający temat polityki narkotykowej w Unii Europejskiej, zawiera szereg nieścisłości terminologicznych oraz uproszczeń, które prowadzą do mylnych wniosków. Dotyczy to w szczególności opisu zmian prawnych w Niemczech, a także sugerowanych związków przyczynowo-skutkowych między liberalizacją polityki wobec marihuany a wzrostem używania innych substancji psychoaktywnych, zwłaszcza kokainy.
W artykule sugeruje się, że w Niemczech doszło do „legalizacji marihuany”. Jest to określenie nieprecyzyjne i wprowadzające w błąd.
Od 1 kwietnia 2024 roku Niemcy wprowadziły:
- legalność posiadania ograniczonych ilości marihuany na użytek własny,
- możliwość uprawy domowej (do określonej liczby roślin),
- model non-profitowych klubów konopnych (Cannabis Social Clubs).
Jednocześnie nie wprowadzono:
- komercyjnej sprzedaży w sklepach,
- systemu licencjonowanych punktów sprzedaży,
- opodatkowania detalicznego (VAT, akcyza).
Oznacza to, że nie mamy do czynienia z pełną legalizacją rynkową, lecz z depenalizacją połączoną z regulacją określonych form dostępu.
Posługiwanie się w tym kontekście pojęciem „legalizacja” bez doprecyzowania jego zakresu stanowi błąd merytoryczny.
Dlaczego to rozróżnienie jest istotne?
Państwowa kontrola poprzez legalizację komercyjną umożliwia realną konkurencję z czarnym rynkiem, a w konsekwencji jego stopniowe ograniczanie na rzecz rynku regulowanego. Doświadczenia takich krajów jak Kanada czy wybranych stanów w USA pokazują, że uregulowany rynek pozwala nie tylko ograniczać nielegalny handel, ale również obniżać dostępność marihuany dla osób nieletnich. Tego efektu nie zapewnia sama depenalizacja, nawet jeśli zawiera elementy regulacyjne.
Artykuł nie zauważa w wystarczającym stopniu faktu, że od 1 stycznia 2026 roku również Czechy wprowadziły depenalizację z elementami regulacji.
Podobnie jak w Niemczech:
- nie istnieje tam legalny rynek detaliczny,
- państwo nie czerpie dochodów ze sprzedaży,
- obrót marihuaną w dalszym ciągu odbywa się w ramach czarnego rynku.
Zestawianie Niemiec i Czech z krajami posiadającymi pełną legalizację rynkową (jak Kanada) bez wyraźnego rozróżnienia modeli regulacyjnych prowadzi do fałszywego obrazu sytuacji w Unii Europejskiej.
Wzrost używania kokainy a polityka konopna
Artykuł sugeruje lub implikuje, że wzrost używania kokainy w Niemczech może być skutkiem liberalizacji polityki wobec marihuany. Nie istnieją jednak żadne dane, które potwierdzałyby taki bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.
Dostępne raporty europejskie, pominięte w artykule, wskazują jednoznacznie, że:
- wzrost używania kokainy jest trendem ogólnoeuropejskim i globalnym,
- obserwowany jest również w krajach, które nie liberalizowały prawa konopnego,
- kluczowe czynniki obejmują m.in. zwiększoną dostępność, zmiany w szlakach przemytniczych, obniżenie cen oraz zmiany wzorców konsumpcji.
Łączenie tych zjawisk z reformami dotyczącymi marihuany, bez solidnego zaplecza statystycznego, stanowi klasyczny błąd logiczny polegający na myleniu korelacji z – przyczynowością.
Podsumowanie
Choć tekst porusza istotny społecznie problem i sprawia wrażenie próby zachowania obiektywizmu, to w debacie publicznej dotyczącej używek i polityki narkotykowej takie uproszczenia są szczególnie niebezpieczne. Prowadzą one do utrwalania fałszywych narracji, zamiast sprzyjać opartej na faktach, rzetelnej dyskusji o skutecznych modelach regulacji.
Z tego względu apelujemy, aby w przyszłości temat ten był analizowany z większą precyzją terminologiczną oraz z pełnym uwzględnieniem dostępnych danych i różnic pomiędzy poszczególnymi modelami prawnymi.
- Stanowisko krytyczne wobec artykułu „Marihuana w Europie. Państwa UE nie radzą sobie z używkami” - 9 stycznia 2026
- Dlaczego ograniczenie marihuany do listy chorób to katastrofa dla pacjentów – historia Adriana - 10 grudnia 2025
- Młodzież i marihuana w Polsce – jak realnie minimalizować ryzyko? - 1 grudnia 2025
